Ze zegt: ‘’Kun je voortaan even bij het overleg aansluiten voordat je een besluit neemt?’’ Niets bijzonders. Een milde vraag, vriendelijke gebracht, met een duidelijke reden erbij.
Hij hoort: een aanklacht.
Hij heeft die ochtend al twee keer moeten uitleggen waarom een deadline niet haalbaar was. Hij sliep slecht. Er speelt iets thuis waar hij niet over praat op werk. En dan komt deze zin, en ineens zit hij rechtop, wordt zijn stem net iets te scherp, voelt hij iets wat op verdediging lijkt.
Zij is verbaasd. Ze had dit weken geleden ook kunnen zeggen, en toen zou het waarschijnlijk een non-issue zijn geweest.
Wat is hier veranderd? Niet de boodschap, niet de toon en niet de intentie.
We denken vaak dat feedback goed of slecht binnenkomt op basis van hoe je het zegt. Aardig verpakt, met een compliment eromheen, op het juiste moment gepland. Allemaal waar, allemaal nuttig. Maar er is een factor die minstens zo zwaar weegt, en die je als gever nooit helemaal kunt zien: de staat waarin de ander zit op het moment dat je binnenkomt.
Diezelfde zin, op maandagochtend na een goed weekend, landt als een schouderklopje: fijn dat je het zegt, ik pas het aan. Op vrijdagmiddag na een stapeling van kleine dingen, landt hij als een messteek: waarom valt iedereen mij aan.
Dit is geen kwestie van dun of dikke huid. Het is een kwestie van beschikbaarheid. Er is iets in ons systeem dat op sommige momenten ruimte heeft om iets binnen te laten, en op andere momenten niet. En die ruimte heeft weinig te maken met de feedback zelf.
In gesprekken gaat het bijna altijd over de gever. Hoe formuleer je het goed. Hoe begin je met iets positiefs. Hoe voorkom je dat het als kritiek klinkt. Allemaal terecht, maar het beantwoordt de verkeerde vraag.
De vraag die zelden gesteld wordt: is de ander op dit moment eigenlijk beschikbaar om iets te horen?
Niet fysiek beschikbaar en niet qua agenda maar mentaal. Zit er ruimte, of is die ruimte al vol met iets anders? Een vervelend telefoontje van eerder die dag. Een onzekerheid die toch al speelde over dit project. Vermoeidheid die niets met werk te maken heeft maar wel meekomt de kamer in.
Wanneer voelde jij voor het laatst een compliment als een verwijt? De kans is groot dat het niet aan het compliment lag.
De wending die het meeste oplevert, en die het minste aandacht krijgt. Niet: hoe breng ik dit zo zorgvuldig mogelijk. Wel: is dit het moment waarop er ruimte is.
Dit betekent niet dat je moet wachten tot het perfecte moment, want dat moment bestaat niet en dan zeg je nooit meer iets. Het betekent wel dat je even stilstaat voordat je begint. Een korte check, hardop of stil: hoe zit de ander er nu bij? Net uit een lastig gesprek gekomen, of relatief fris? Is er iets voorgevallen waar ik niets van weet, maar wat wel meespeelt?
Soms zie je het aan iemands houding. Soms hoor je het aan de stem, twee zinnen voordat je iets wilde gaan zeggen. En soms weet je het pas achteraf, als de reactie feller is dan de boodschap rechtvaardigde. Ook dat is bruikbare informatie.
Deze verschuiving werkt ook de andere kant op. Als je jezelf feedback ontvangt en merkt dat je fel reageert op iets kleins, is dat zelden een teken dat de feedback slecht was. Het is vaker een teken dat er al iets speelde voordat die zin binnenkwam. Dat onderscheid, tussen de boodschap en je eigen staat, is precies waar je grip op krijgt zodra je het leert zien.
Dit vraagt iets anders van feedback geven dan de meeste modellen leren. Niet alleen zorgvuldig formuleren, maar eerst kijken naar wat er al is bij de ander. En bij jezelf, want ook een gever die zelf gehaast of gespannen is, brengt die spanning onbedoeld mee de zin in.
Het is een vaardigheid die je niet aanleert met een trucje of een vaste openingszin. Het is een manier van kijken die je scherper wordt naarmate je vaker oefent met wat er onder een gesprek zit, niet alleen met wat er gezegd wordt. Dat is precies waar we in de opleidingen bij het Mediation Educatie Centrum de tijd voor nemen: niet het technisch goed formuleren van feedback, maar het leren zien wanneer iemand er werkelijk voor open staat.
Heb je nog vragen, behoefte aan meer informatie of wil je kijken of we bij elkaar passen? Plan dan een geheel vrijblijvend gesprek in!