De vergaderkamer als conflictzone.

Arbeidsmediation opleiding,Basismediation opleiding,Conflicten

Een vergadering begint meestal heel gewoon, met een agenda op tafel, een kop koffie erbij en een aantal onderwerpen die voor die ochtend of middag besproken moeten worden. Iemand opent de vergadering, het eerste agendapunt komt aan bod en aanvankelijk lijkt er weinig bijzonders aan de hand, totdat je ergens tijdens het gesprek merkt dat er iets verandert in de manier waarop mensen op elkaar reageren.

Een collega reageert wat korter dan normaal, iemand onderbreekt een ander meerdere keren of een voorstel wordt opnieuw ter discussie gesteld, terwijl de argumenten eigenlijk al uitgebreid zijn besproken. Misschien zijn er twee mensen die steeds nadrukkelijker het gesprek naar zich toe trekken, terwijl iemand anders juist steeds stiller wordt en uiteindelijk nauwelijks nog iets zegt.

Op papier gaat de vergadering ondertussen gewoon verder, maar tussen de mensen aan tafel is iets anders ontstaan dat niet op de agenda stond en toch steeds meer invloed krijgt op het gesprek.

Een conflict begint lang niet altijd met ruzie

Wanneer we aan een conflict denken, zien we al snel twee mensen voor ons die lijnrecht tegenover elkaar staan, waarbij verwijten over tafel gaan en de samenwerking inmiddels behoorlijk onder druk staat. Toch begint een conflict lang niet altijd zo duidelijk, want meestal zijn er veel eerdere kleine momenten waarop zichtbaar wordt dat er iets begint te schuren.

Juist in een vergadering kun je die eerste signalen vaak goed waarnemen, omdat mensen daar langere tijd met elkaar in gesprek zijn en verschillen in belangen, verwachtingen en manieren van communiceren vanzelf zichtbaar worden. Het kan zitten in een zucht wanneer iemand opnieuw het woord neemt, in een grap die net iets scherper klinkt dan nodig is of in een voorstel waarop nauwelijks inhoudelijk wordt gereageerd, omdat het inmiddels vooral lijkt uit te maken wie het voorstel doet.

Ook stilte kan daarin veelzeggend zijn, want iemand die tijdens een vergadering nauwelijks nog iets zegt, hoeft niet automatisch niets te vinden. Misschien heeft diegene eerder geprobeerd iets in te brengen en ervaren dat daar weinig mee werd gedaan, of is er inmiddels zoveel spanning ontstaan dat terugtrekken veiliger voelt dan opnieuw het gesprek aangaan.

Een vergadering gaat daardoor nooit alleen over de onderwerpen die op de agenda staan, maar laat tegelijkertijd zien hoe mensen zich binnen een groep tot elkaar verhouden, hoeveel ruimte zij ervaren om zich uit te spreken en wat er gebeurt wanneer verschillende opvattingen naast elkaar komen te staan.

Als de inhoud niet meer het echte gesprek is

Stel dat een team een besluit moet nemen over een nieuwe werkwijze, waarbij de ene collega vindt dat er eindelijk een keuze gemaakt moet worden en een andere collega vragen blijft stellen en nieuwe bezwaren naar voren brengt. Omdat het verschil inhoudelijk lijkt, blijven we vaak ook op dat niveau met elkaar praten. Er worden nieuwe argumenten aangedragen, voorbeelden genoemd en de voor- en nadelen nog eens op een rij gezet, terwijl de irritatie ondertussen alleen maar verder oploopt.

Op zo’n moment kan het interessant zijn om niet alleen te kijken naar waarover mensen spreken, maar vooral naar wat er tussen hen gebeurt. Misschien voelt de ene collega zich al langere tijd niet serieus genomen wanneer hij een risico benoemt, terwijl de ander het gevoel heeft dat ieder initiatief wordt vertraagd zodra deze collega zich ermee bemoeit.

Wanneer daar de werkelijke spanning zit, kun je nog lang over de nieuwe werkwijze blijven praten zonder dat het gesprek daadwerkelijk verder komt, omdat de inhoud vooral de plek is geworden waarop iets anders zichtbaar wordt.

De vergadertafel maakt patronen zichtbaar

Dat betekent natuurlijk niet dat achter iedere kritische vraag of geïrriteerde reactie direct een conflict schuilgaat. Interessanter wordt het wanneer dezelfde beweging vaker terugkomt en er langzaam een patroon zichtbaar wordt.

Misschien zijn het steeds dezelfde collega’s die tegenover elkaar komen te staan, worden ideeën van één persoon opvallend snel terzijde geschoven of zeggen mensen tijdens de vergadering nauwelijks iets, terwijl ze na afloop bij het koffieapparaat uitgebreid vertellen wat ze werkelijk vinden.

Vooral dat laatste kan iets vertellen over de veiligheid die mensen aan tafel ervaren. Kunnen mensen werkelijk zeggen wat ze vinden wanneer hun mening afwijkt van die van de rest of van hun leidinggevende, en is er ruimte om weerstand of twijfel uit te spreken zonder dat iemand meteen als lastig wordt gezien?

De manier waarop een team met zulke momenten omgaat, bepaalt vaak of een verschil van mening onderzocht kan worden of langzaam verandert in een conflict dat steeds verder onder de oppervlakte terechtkomt.

Soms helpt het om niet verder te gaan...

Wanneer de spanning tijdens een vergadering oploopt, ontstaat vaak de behoefte om het gesprek weer beheersbaar te maken. We verwijzen terug naar de agenda, willen een besluit nemen of stellen voor om het onderwerp later nog eens te bespreken.

Juist op zo’n moment kan vertragen meer opleveren dan doorgaan. Dat hoeft niet te betekenen dat iedere vergadering verandert in een uitgebreid gesprek over gevoelens en onderlinge relaties, want soms is één eenvoudige constatering voldoende.

Je kunt bijvoorbeeld benoemen dat het gesprek steeds op hetzelfde punt terugkomt en vragen wat maakt dat het team daar niet voorbijkomt. Of je kunt aangeven dat je merkt dat de reacties scherper worden en nieuwsgierig vragen of er misschien iets meespeelt wat nog niet is uitgesproken.

Daarmee is het conflict niet onmiddellijk opgelost, maar krijgt datgene wat tot dat moment vooral voelbaar was wel een plek in het gesprek.

De vergadering als plek om met verschil om te gaan

Misschien is dat uiteindelijk een andere manier om naar vergaderingen te kijken. Niet alleen als een plek waar besluiten worden genomen en werkzaamheden worden afgestemd, maar ook als een plek waar zichtbaar wordt hoe mensen met verschillen omgaan.

Een goede vergadering hoeft daarom niet een vergadering te zijn waarin iedereen het met elkaar eens wordt. Juist wanneer mensen anders naar een situatie kijken, kan er iets ontstaan wat waardevol is voor een team, zolang er voldoende ruimte blijft om nieuwsgierig te zijn naar wat achter die verschillende standpunten zit.

Daarvoor hoef je niet ieder klein signaal groot te maken, maar het helpt wel wanneer iemand af en toe durft stil te staan bij wat er in de ruimte gebeurt en daar zonder oordeel woorden aan geeft.

Want tegen de tijd dat mensen zeggen dat er sprake is van een conflict, is dat conflict meestal niet die ochtend ontstaan. Vaak waren de eerste signalen al veel langer zichtbaar in kleine onderbrekingen, stiltes, scherpe opmerkingen en gesprekken na afloop, gewoon aan de vergadertafel.

Tags :

Arbeidsmediation opleiding,Basismediation opleiding,Conflicten

Share :