Ben jij een pleaser, vechter of terugtrekker?
Tags :
Basismediation opleiding
Share :
juli 1, 2026
Het overleg loopt al een halfuur. Twee collega’s botsen over iets wat allang niet meer over de inhoud gaat, de stemmen worden net iets harder en je voelt de temperatuur in de kamer stijgen. En nog voordat je hebt besloten wat je gaat doen, doe je al iets. De een begint te sussen: ‘’laten we het positief houden’’. De ander gaat ertegenin en wil het uitvechten. En iemand zakt onderuit, kijkt naar zijn scherm en zegt niks meer.
Drie mensen, drie totaal verschillende reacties op dezelfde spanning. En geen van die drie heeft er bewust voor gekozen.
Dat is het eerste wat ik wil aanwijzen als het over omgaan met conflict op het werk gaat: wat je doet als het schuurt, kies je meestal niet. Het gebeurt. Voordat je nadenkt, is je lijf al in beweging. En dat is precies waarom het zo lastig te veranderen is. Je probeert iets bij te sturen wat al heeft plaatsgevonden voordat je erbij was.
Pleasen, vechten en terugtrekken. Het zijn drie bewegingen die je telkens weer ziet zodra het ergens spant.
De pleaser strijkt glad. Voelt de spanning, wil dat het ophoudt en gaat verbinden, relativeren, een grapje maken, een compromis zoeken. Soms voordat het conflict echt op tafel heeft kunnen komen.
De vechter gaat erin. Wil helderheid forceren, het uitpraten, desnoods harder. Niet om te beschadigen, maar omdat wegkijken voor hem voelt als opgeven.
En de terugtrekker neemt afstand. Wordt stil, trekt zich terug, denkt: ik kijk het even aan. Niet uit onverschilligheid, maar omdat afstand de enige plek voelt waar het nog veilig is.
Het verleidelijke is om dit te lezen als een typetest. Ben ik een pleaser of een vechter? Maar zo werkt het niet. Je bent niet één van de drie. Je hebt een reflex die er als eerste uitspringt onder druk, vaak afhankelijk van met wie je zit, hoeveel er op het spel staat en hoe moe je bent. De directeur die in de boardroom keihard de confrontatie aangaat, kan thuis aan de keukentafel de grootste terugtrekker zijn.
Het gaat dus niet om wat je bent. Het gaat om wat er met je gebeurt als het spant.
Hier zit de wending die het meeste verschil maakt. De meeste mensen die hierover nadenken, willen meteen een andere reflex. De pleaser wil leren ‘’voor zichzelf op te komen’’. De vechter wil ‘’rustiger worden’’. De terugtrekker wil ‘’erbij blijven’’. Begrijpelijk maar het is de verkeerde eerste stap.
Want je reflex laat zich niet wegtrainen door hem te vervangen door een betere. Wat wel verschil maakt, is dat je hem leert herkennen op het moment dat hij opkomt, die halve seconde voordat hij het stuur overneemt. Niet minder pleasen, maar merken: hé, ik ben aan het sussen, en de vraag is nog niet eens gesteld. Niet stoppen met vechten, maar voelen: ik schiet erin, mijn schouders zijn omhoog. Dat moment van zien is geen klein winstje. Dat is waar je weer iets te kiezen krijgt.
Herken je dat? Dat je een gesprek uitloopt en pas in de auto naar huis bedenkt wat er eigenlijk gebeurde en wat jouw aandeel daarin was? Dat nadenken-achteraf is waardevol, maar het is te laat. De kunst is om er ín het gesprek bij te zijn.
Een reflex komt nooit uit het niets. Onder elk van die drie bewegingen zit een basisbehoefte die geraakt wordt.
Onder het pleasen zit vaak: ik wil dat we het samen goed houden, ik wil erbij horen. Onder het vechten: ik wil grip, ik wil dat dit eerlijk wordt, ik laat me niet wegzetten. Onder het terugtrekken: ik wil mezelf beschermen, ik wil niet beschadigd worden in iets wat ik niet kan overzien. Geen van die behoeften is verkeerd. Het zijn menselijke behoeften. Het probleem is alleen dat de reflex ze probeert te beschermen op een manier die het gesprek vaak juist verder vastzet.
En dit geldt niet alleen voor jou. De collega tegenover je heeft net zo goed een reflex, met net zo goed iets eronder. Wie alleen het gedrag ziet, de ander is fel, de ander loopt weg, blijft hangen in de botsing. Wie eronder leert kijken, ziet ineens twee mensen die allebei iets proberen veilig te stellen. Dat is een heel ander vertrekpunt voor een gesprek.
Voor veel mensen is dit niet zomaar een interessant inzicht. Je bent misschien degene naar wie gekeken wordt als het ergens schuurt, als HR-adviseur, als leidinggevende, als vertrouwenspersoon, als mediator. En juist dan zit je eigen reflex je het meest in de weg. De pleaser in jou sust een conflict weg dat eigenlijk gevoerd moet worden. De vechter in jou duwt een richting op die nog niet rijp is. De terugtrekker in jou neemt afstand precies op het moment dat er nabijheid nodig is.
Zolang je je eigen reflex niet ziet, begeleid je een gesprek niet, je wordt erin meegezogen. Het verschil tussen die twee is bijna het hele vak. En het begint niet bij een techniek, maar bij het kennen van je eigen beweging onder spanning.
Welke van de drie ben jij, als het er morgen om spant in dat ene gesprek dat je liever uit de weg gaat?
Tags :
Share :
Heb je nog vragen, behoefte aan meer informatie of wil je kijken of we bij elkaar passen? Plan dan een geheel vrijblijvend gesprek in!